تمیز کردن قابلمه سوخته؛ روش های پاک کردن سیاهی و سوختگی ظروف - تور بالی اندونزی

سوختن غذا و ته گرفتن قابلمه یکی از ناخوشایندترین اتفاقاتی است که حتی ماهرترین سرآشپزها و باتجربه ترین کدبانوها نیز گاهی با آن روبرو می شوند؛ کافی است تلفن همراه زنگ بخورد یا برای لحظاتی سرگرم کاری دیگر شوید تا بوی سوختگی فضای آشپزخانه را پر کند و کف قابلمه لایه ای ضخیم، سیاه و سرسخت از کربن سوخته باقی بماند. بسیاری از افراد در این شرایط با ناامیدی ظرف محبوب خود را دور می اندازند یا با سیم ظرفشویی زبر به جان قابلمه می افتند که نتیجه آن چیزی جز خط و خش عمیق، از بین رفتن روکش نچسب و کدر شدن بدنه نیست.

به گزارش مجلات معتبر خانه داری دنیا نظیر The Spruce و Good Housekeeping، پیوند مولکولی لایه های کربنیزه شده به راحتی با واکنش های اسیدی و قلیایی کنترل شده گسسته می گردد. درست همچون ترفندهای خانه داری اثربخشی چون تمیز کردن چدن گاز و شعله ها یا پاکسازی رسوبات آب در از بین بردن رسوب کتری و سماور، برای هر جنس قابلمه راه چاره علمی و بدون خطری وجود دارد که درخشش روز اول را به ظروف آشپزخانه شما بازمی گرداند.

جدول راهنمای فوری پاک کردن قابلمه سوخته بر اساس جنس ظرف

پیش از هر اقدامی، جنس ظرف خود را در جدول زیر پیدا کنید تا از آسیب تماشا روکش آن جلوگیری فرمایید:

علم شیمی در خدمت آشپزخانه: واکنش جوش شیرین و سرکه

ترکیب جوش شیرین (بی کربنات سدیم قلیایی) و سرکه سفید (اسید استیک) واکنشی حباب دار فراوری می کند که گاز دی اکسید کربن آزاد می سازد. این جوشش مکانیکی پیوندهای چربی سوخته چسبیده به سطح میکروسکوپی فلز را باز نموده و آنها را سست می کند تا بدون فشار دست جدا شوند.

روش های طلایی و تضمینی پاک کردن انواع سوختگی قابلمه

روش 1: ترفند جوشاندن جوش شیرین و سرکه (مخصوص استیل و لعابی)

این روش قوی ترین راه چاره خانگی برای سوختگی های فاجعه بار است:

1. قابلمه سوخته را تا حدی که سوختگی کاملاً پوشانده گردد، با آب پر کنید.
2. یک فنجان سرکه سفید معمولی به آب بیفزایید و قابلمه را روی شعله گاز بگذارید تا به نقطه جوش برسد.
3. اجازه دهید مایع به مدت 2 تا 3 دقیقه ملایم قل بزند، سپس شعله را خاموش نموده و ظرف را کنار بگذارید.
4. 2 قاشق غذاخوری جوش شیرین به مایع داغ اضافه کنید. در این مرحله حباب های شدیدی ایجاد می گردد.
5. اجازه دهید محلول به مدت 15 دقیقه بماند تا ولرم گردد. سپس مایع را خالی نموده و با اسکاچ نرم سوختگی ها را پاک کنید؛ تکه های سیاه به راحتی مانند ورقه ورقه جدا خواهند شد.

روش 2: معجزه قرص ماشین ظرفشویی برای تفلون و گرانیت

روکش های حساس تفلون و گرانیت نباید با مواد ساینده تمیز شوند. آنزیم های فعال موجود در قرص های ماشین ظرفشویی به طور اختصاصی پروتئین ها و نشاسته های سوخته را تجزیه می نمایند:

• یک عدد قرص ژله ای یا پودری ماشین ظرفشویی را در کف قابلمه قرار دهید.
• کف قابلمه را با آب بسیار داغ بپوشانید تا قرص کاملاً حل گردد.
• اجازه دهید به مدت 1 ساعت در محیط آشپزخانه استراحت کند.
• آب را خالی نموده و با یک اسفنج ابری و کمی مایع ظرفشویی کف ظرف را پاک کنید؛ خواهید دید که سخت ترین سوختگی برنج بدون کوچک ترین خراش پاک می گردد.

ترفند طلایی: سفید کردن قابلمه روحی سیاه شده با پوست سیب

اگر قابلمه روحی شما در اثر جوشیدن آب یا سوختن غذا کاملاً سیاه و کدر شده است، قابلمه را از آب پر نموده و مقداری پوست سیب درختی، 2 قاشق سرکه و یک قاشق آبلیمو درون آن بریزید. قابلمه را 15 دقیقه بجوشانید. اسید مالیک موجود در پوست سیب فلز آلومینیوم را احیا نموده و آن را مانند نقره سفید و درخشان می سازد.

روش 3: لایه برداری با نمک دریا و سیب زمینی برای ظروف چدنی

ظروف چدنی اصل دارای لایه روغنی پخته شده (Seasoning) هستند که نباید با مایع ظرفشویی خشن شسته شوند. برای پاک کردن به جامانده سوختگی:

1. یک لایه ضخیم از نمک درشت دانه دریا کف تابه یا قابلمه چدنی بریزید.
2. یک عدد سیب زمینی خام را از وسط نصف کنید و با سمت تخت آن نمک را به صورت دورانی روی سطوح سوخته بمالید.
3. رطوبت طبیعی سیب زمینی همراه با اصطکاک دانه های نمک، تمام دوده و سیاهی را پاک می کند.
4. در نهایت تابه را با آب ولرم آبکشی نموده، سریعاً با دستمال خشک نمایید و با یک قطره روغن مایع سطح آن را چرب کنید تا دچار زنگ زدگی نگردد.

روش 4: ترفند معجزه آسای نوشابه سیاه گازدار

نوشابه های کولا حاوی اسید فسفریک خوراکی با pH پایین هستند. اگر سوختگی شدیدی مانند قند یا شیر سوخته دارید، قابلمه را با یک قوطی نوشابه سیاه پر کنید و اجازه دهید 10 دقیقه روی شعله ملایم بجوشد. اسید فسفریک ساختار شکر کاراملیزه و سوخته را در خود حل نموده و با یک بار آبکشی کف ظرف را براق می کند.

چگونه ظروف چدنی را پس از سوختگی سیزنینگ (Seasoning) مجدد کنیم؟

اگر بر اثر سوختگی شدید لایه نچسب تابه چدنی شما از بین رفت و فلز خام خاکستری پدیدار شد، برای احیای دوباره آن مراحل زیر را دنبال فرمایید:

• ظرف را کاملاً شسته و با دستمال پارچه ای خشک کنید. سپس آن را 1 دقیقه روی شعله بگذارید تا هرگونه رطوبت میکروسکوپی تبخیر گردد.
• یک لایه بسیار نازک از روغن بذر کتان، کلزا یا روغن کنجد با دستمال کاغذی روی تمامی سطوح داخلی، بیرونی و دسته تابه بمالید.
• تابه را به صورت وارونه درون فر با دمای 230 درجه سانتی گراد به مدت 1 ساعت قرار دهید. روغن در این دما پلیمریزه شده و یک روکش نچسب طبیعی شیشه ای و ضدزنگ تشکیل می دهد.

چگونه لکه های رنگین کمانی حرارتی قابلمه استیل را محو کنیم؟

هنگامی که استیل ضدزنگ در دمای بسیار بالا قرار می گیرد، لایه کروم اکسید سطحی ضخیم تر شده و نور را به صورت رنگ های بنفش، آبی و طلایی بازتاب می دهد که به لکه حرارتی (Heat Tint) معروف است. برای پاک کردن این لکه:

• چند قطره سرکه سفید یا آبلیموی تازه را مستقیماً روی پنبه یا پارچه میکروفیبر بریزید.
• پارچه را به آرامی روی لکه های رنگین کمانی بکشید؛ اسید ضعیف در عرض چند ثانیه لایه اکسید را خنثی نموده و سطح نقره ای درخشان استیل را احیا می کند.
• سپس ظرف را با آب ولرم شسته و با حوله بدون پرز فوراً خشک کنید تا لکه آب (Water Spot) باقی نماند.

چگونه سیاهی و چربی های سوخته پشت و زیر قابلمه را پاک کنیم؟

چربی های کهنه روغن که روی شعله گاز می سوزند، به مرور زمان لایه ای زرد یا قهوه ای و چسبناک در پشت قابلمه ها پدید می آورند. همچون تکنیک های لکه بری منسوجات در از بین بردن لکه چربی از لباس، استفاده از مواد جاذب چربی در اینجا نیز معجزه می کند:

• خمیر معجزه گر جوش شیرین و هیدروژن پراکسید (اکسیدان): 3 قاشق جوش شیرین را با اکسیدان مو 6٪ یا آب اکسیژنه ترکیب کنید تا خمیری غلیظ ایجاد گردد. این خمیر را پشت قابلمه بمالید، روی آن را با سلفون پلاستیکی بپوشانید تا خشک نگردد و 2 ساعت صبر کنید. سپس با سیم ظرفشویی نرم و مایع ظرفشویی آبکشی نمایید.
• استفاده از گاز پاک کن های استاندارد بدون بو: اسپری های چربی زدای صنعتی با نفوذ به لایه های پلیمریزه شده چربی، آنها را در 10 دقیقه روان می نمایند.

هشدار مهم: خطرات مرگبار ترکیب وایتکس با مواد دیگر

هرگز و تحت هیچ شرایطی مایع سفیدنماینده (وایتکس) را با سرکه، جوهر نمک، آمونیاک یا آب گرم مخلوط نکنید! این ترکیب گازهای فوق العاده سمی کلرامین و کلر آزاد می کند که می تواند ظرف چند ثانیه باعث سوختگی شدید ریه، مسمومیت حاد و خفگی گردد. ظروف تفلون و آلومینیومی در مجاورت وایتکس اکسید شده و مواد سمی سرطان زا وارد غذای بعدی خواهند کرد.

ترفندهای نگهداری برای پیشگیری از سوختن و چسبیدن غذا

با رعایت این اصول ساده حین آشپزی، احتمال ته گرفتن قابلمه ها به حداقل می رسد:

• استفاده از شعله پخش کن چدنی: در پخت غذاهای لعاب دار نظیر حلیم، آبگوشت و خورشت ها، شعله پخش کن نقطه داغ متمرکز را حذف نموده و گرما را یکنواخت می سازد.
• حرارت متناسب با سایز قابلمه: شعله نباید از لبه های زیرین قابلمه بالاتر بیاید؛ زیرا باعث سوختن چربی بدنه و تغییر رنگ فلز می گردد.
• روغن داغ در تابه سرد، نه غذای سرد در روغن سرد: پیش از افزودن مواد غذایی اجازه دهید تابه استیل یا تفلون به دمای مطلوب برسد تا اثر نچسب طبیعی (پدیده لایدن فراست) فعال گردد.
• شستشوی فوری پس از خنک شدن: هرگز آب سرد را درون تابه فوق العاده داغ نریزید زیرا شوک حرارتی باعث تاب برداشتن کفی قابلمه می گردد؛ اجازه دهید ظرف ولرم گردد و سپس آن را در آب خیس کنید.

نکات خاتمهی و جمع بندی کاربردی

سوختن قابلمه خاتمه عمر ظروف گران قیمت شما نیست. با تکیه بر فرمول های علمی و طبیعی نظیر سرکه، جوش شیرین و قرص ظرفشویی، می توانید در کمترین زمان و بدون فرسودگی جسمی، تمیزی و درخشش چشم نواز را به آشپزخانه خود بازگردانید.